Bahasa Hindi

Hindi
हिन्दी
Hindī
Kata "Hindī" dalam Tulisan Devanagari
Asli kepada India
KawasanAsia Selatan
Penutur bahasa
480 juta asli, 800 juta jumlah
Keluarga bahasa
Indo-Eropah
  • Indo-Iran
    • Indo-Aryan
      • Hindi
Sistem penulisan
Skrip Devanagari
Status rasmi
Bahasa rasmi di
India (Kesatuan kerajaan)
Dikawal selia olehCentral Hindi Directorate [1]
Kod bahasa
ISO 639-1hi
ISO 639-2hin
ISO 639-3
hin

Bahasa Hindi (Tulisan Devanagari: हिन्दी, lit. hindī) ialah bahasa kebangsaan India. Bahasa Indo-Eropah ini merupakan sebahagian daripada kontinum dialek untuk famili bahasa Indo-Arya dan ditutur khususnya di India Utara, Tengah, dan Barat. Penggunaan bahasa Hindi tertumpu kepada kawasan-kawasan berikut:

  • Panjābī, Sindhī, Gujarātī di Barat dan Barat Laut;
  • Marāthī di Selatan;
  • Orīyā di Tenggara;
  • Bengālī di Timur; dan
  • Nepālī di Utara.

Melihatkan kepopularan bahasa Hindi, Perkhidmatan Dunia BBC memulakan Berita dalam bahasa Hindi pada tahun 1940.

Asal-usul

Asal-usul perkataan "Hindi" mungkin merupakan perkataan bahasa Sanskrit Sindhu (सिन्धु). Orang Zoroaster yang pernah menjadi jiran India menyebut "Sindhu" sebagai "Hindu" dalam bahasa Avesta mereka, sebagai rujukan kepada orang yang tinggal berdekatan atau di seberang Sungai Sindhu River, maka tempat tinggal mereka digelar "Hindustan". Perkataan Sanskrit Sindhu dalam bentuk bahasa Avestanya Hindu (bagi orang India), Hind (bagi negara India) dan Hindi (bagi bahasa India) diturunkan kepada bahasa-bahasa Iran moden seperti bahasa Farsi dan Pahlavi.

Dalam konteks moden, perkataan Hindī merangkumi Hind "India", dan akhiran adjektif ī. Maka Hindī diterjemah sebgai "(berkeperihalan) India". Dalam zaman sekarang, Hindī dalam erti sedemikian kian kurang diterima; sebaliknya maksudnya hanya merupakan bahasa yang membawa nama ini.[1]

Fonologi

Terdapat lebih kurang 11 bunyi vokal dan 35 konsonan dalam bahasa Hindī baku, seperti yang berikut:

Vokal

Bunyi-bunyi vokal bahasa Hindi, amsing-masing besertakan simbol Devanagari tunggal, tanda diakritik dengan huruf konsonan प (p), sebutan (vokal itu sendiri serta vokal yang menyusuli /p/) dalam IPA, simbol IAST yang setara dan bunyi yang setara dalam bahasa Melayu (melainkan dinyatakan) adalah seperti beikut:

The vowel phonemes of Hindi
The vowel phonemes of Hindi
Huruf Tanda diarkitik dengan प Sebutan Sebutan dengan /p/ Persamaan IAST Huraian
/ə/ /pə/ a seperti e dalam enam; lazimnya vokal pendek
पा /ɑː/ /pɑː/ ā seperti a dalam father (bahasa Inggeris); vokal panjang dihasilkan dari belakang mulut
पि /i/ /pI/ i seperti i dalam bimbang; vokal pendek
पी /iː/ /piː/ ī seperti i dalam kirim; vokal panjang
पु /u/ /pu/ u seperti u dalam tumpang; vokal pendek
पू /uː/ /puː/ ū seperti u dalam lembu; vokal panjang
पे /eː/ /peː/ e seperti e dalam enak; vokal panjang
पै /ɛː/ /pɛː/ ai seperi fonem e di atas, tetapi dengan bibir lebih terbuka
पो /οː/ /pοː/ o seperti o dalam tolong; vokal panjang
पौ /ɔː/ /pɔː/ au seperti fonem o di atas, tetapi dengan bibir lebih terbuka

Nota tambahan bagi vokal

  • Bunyi vokal buka-tengah hadapan tidak berbulat (/ɛ/: seperti fonem ai bahasa Hindi yang lebih pendek) mungkin merupakan alofon bersyarat bagi schwa. Maka, sebutan huruf vokal अ dada dua bentuknya. Apabila bunyi vokal ini diikuti oleh /h/ di tengah perkataan, atau mengelilingi /h/ di tengah perkataan, atau diikuti oleh /h/ di akhir perkataan, berlakunya perubahan alofon padanya menjadi /ɛ/ yang pendek. Dalam kes-kes lain ia menjadi schwa. Maka, perkataan-perkataan शहर, रहना, कह masing-masing disebut sebagai /ʃɛhɛr/, /rɛhnɑː/ dan /kɛh/ dan bukannya /ʃəhər/, /rəhənɑː/ dan /kəh/. ini juga berlaku dalam kata pinjaman dari bahasa Inggeris, yang mana kadang-kala simbol vokal baru ऍ dipakai (candra: पॅ). cth. "pen": पॅन.
  • Bunyi vokal buka belakang berbulat (/ɒ/: seperti o dalam "hot" dalam bahasa Inggerus), tidak wujud langsung dalam bahasa Hindi, melainkan kata pinjamana bahasa Inggeris. Dalam daftar ejaan, simbol baru ऑ (पॉ) direka untuk kes ini. Jika dimasukkan dalam fonologi bahasa Hindi, ini memjadikan vokal fonemik bahasa ini menjadi 11.
  • Terdapat vokal tambahan yang dirangkumi dalam huruf Hindi, iaitu:
    • ऋ (asalnya dalam bahasa Sanskrit sebagai anggaran retrofleks sukuan berupa vokal), disebut dalam bahasa Hindi moden sebagai /ri/, hanya dipakai dalam kata pinjaman bahasa Sanskrit (पृ).
    • अं (anusvāra), disebut /əŋ/. Diakritiknya (titik di bahagian atas) digunakan untuk pelbagai tujuan, merangkumi penyengauan vokal, dan pewakilan konsonan-konsonan nasal /n/, /m/, /ɳ/, /ɲ/, /ŋ/ sebelum satu konsonan seterusnya. Ini menghasilkan ejaan alternatif bagi sesetengah perkataan. Contohnya, perkataan "Hindi" sendiri ada dua ejaan: हिन्दी dan हिंदी.
    • अः (visarga), disebut /əh/. Hanya digunakan dalam kata pinjaman bahasa Sanskrit (पः).
    • Diakritik अँ (candrabindu), tidak tersenarai secara rasmi dalam huruf-huruf, sering ditukar ganti dengan anusvāra untuk menandakan penyengauan vokal (पँ).

Pengguguran schwa pada akhir perkataan Hindi (bagi pinjaman Sanskrit) banyak menyusahkan orang asing yang belajar bahasa ini. Contohnya:

Perkataan Hindi/Sanskrit Transliterasi biasa Sebutan Sanskrit Sebutan Hindi sebutan bahasa luar India
शिव—satu dewa Shiva /ɕiʋə/ /ʃiʋ/ /ʃiːvə/
वरुण—satu dewa Varuna /ʋəruɳə/ /ʋəruɳ/ /vʌɹuːnə/
वेद—suatu catatan Veda /ʋeːd̪ə/ /ʋeːd̪/ /veɪdə/
राम—seorang wira Rama atau Rāma /rɑːmə/ /rɑːm/ /ɹɑːmə/
कामसूत्र—panduan cinta Kamasutra /kɑːməsuːt̪rə/ /kɑːmː suːt̪r̩/ atau /kɑːm suːt̪rə/ /kɑːmə suːtɹə/
अशोक—seorang maahraja Ashoka atau Asoka /əɕoːkə/ /əʃoːk/ /ʌsəʊkə/

Konsonan

Bahasa Hindi mengandungi sistem konsonan yang besar dengan kira-kira 38 fonem berbeza. Bilangan tepat tidak dapat dihasilkan kerana kepelbagaian dialek setempat Hindi menonjolkan perbezaan dalam himpunan konsonannya. Perangkuman konsonan-konsonan asing ke dalam bahasa Hindi baku juga diperdebat. Teras tradisional sistem konsonan yang diwarisi daripada bahasa Sanskrit ini terdiri daripada satu matriks 20 plosif, 5 nasal, dan 8 sonoran/frikatif. sistem ini diisi lagi dengan 5 bunyi yang berasal daripada bahasa Farsi, tetapi sekarang dianggap sebagai bunyi Hindi. Jadual berikut memaparkan fonologi konsonan Hindi. Diingatkan bahawa segala konsonan nasal, kericauan, kibasan, anggaran dan anggaran lateral dalam bahasa Hindi dianggap sebagai konsonan bersuara.

Bibir Bibir-
gigi
Gigi Alveolar Retrofleks Post-alveolar/
Lelangit
Velum Uvula Peti
Suara
Plosif (biasa)
Plosif (beraspirasi)
p
b

t̪ʰ

d̪ʱ
ʈ
ʈʰ
ɖ
ɖʱ
k
g
q
Afrikat ʧ or
ʧʰ or cɕʰ
ʤ or ɟʝ
ʤʱ or ɟʝʱ
Nasal m n (ɳ) (ɲ) (ŋ)
Fricatives f x ɣ (χ) (ʁ) (h) ɦ
Sibilants s z ʂ ʃ
Kibasan ɽ
ɽʱ
Anggaran ʋ ɹ j
Anggaran lateral l

25 konsonan hentian ini dibahagikan kepada lima kumpulan, yang mana setiap kumpulan ini berkongsi kedudukan lafazan yang sama. Kedudukan-kedudukan tersebut dalam susunan lazimnya ialah: velum, retrofleks, lelangit, gigi, dan bibir. Dalam setiap kedudukan ini, terdapat lima konsonan berbeza, dengan konsonan oral dan satu konsonan nasal. Konsonan oral ini terdiri daripada konsonan bersuara, beraspirasi, kedua-duanya, atau tiadanya sedemikian.

Jadual berikut menunjukkan penyenaraian lazim bagi konsonan-konsonan bahasa Hindi (dalam skrip Devanagari) besertakan persamaannya dalam bahasa Melayu/lain. Setiap konsonan yang ditunjukkan ini dianggap sebagai diikuti vokal neutral schwa (/ə/), dan dinamakan dalam jadual sedemikan. Persamaan rumi yang biasanya digunakan untuk mentranskripsi perkataan Hindi dalam transliterasi kasual turut diberi dalam baris kedua.

Plosif
Biasa
Tidak bersuara
Kuat
Tidak bersuara
Biasa
Bersuara
Kuat
Bersuara
Nasal
Velum /kə/
k; kampung
/kʰə/
kh; k yang kuat
/gə/
g; garam
/gʱə/
gh; g yang kuat
/ŋə/
n; siang
Lelangit /cɕə / or / tʃə/
ch; cermin
/cɕʰə / or /tʃʰə/
chh; ch yang kuat
/ɟʝə / or / dʒə/
j; jam
/ɟʝʱə / or / dʒʱə/
jh; j yang kuat
/ɲə/
n; senja
Retrofleks /ʈə/
t; seperti "t" dalam teksi dengan lidah digulung ke belakang
/ʈʰə/
th; seperti "t" di atas, disebut dengan kuat
/ɖə/
d; seperti "d" dalam dalam dengan lidah digulung ke belakang
/ɖʱə/
dh; seperti "d" di atas, disebut dengan kuat
/ɳə/
n; seperti "n" dalam nuri dengan lidah digulung ke belakang
Apiko-Dental /t̪ə/
t; teksi
/t̪ʰə/
th; t yang kuat
/d̪ə/
d; dalam
/d̪ʱə/
dh; d yang kuat
/nə/
n; nuri
Bibir /pə/
p; pusing
/pʰə/
ph; p yang kuat
/bə/
b; buat
/bʱə/
bh; b yang kuar
/mə/
m; mana
Bukan plosif
Lelangit Retrofleks Gigi/
Alveolar
Velum/
Peti suara
Anggaran /jə/
y; yang
/rə/
r; rahang; lidah digetarkan
/lə/
l;lain
/ʋə/
v; antara "w" dan "v"
Frikatif /ʃə/
sh; syarat
/ʂə/
sh; sh yang diretrofleks
/sə/
s; sama
/ɦə / atau / hə/
h; hanya

Selain jadual huruf-huruf Hindi tradisional tadi, terdapat juga tiga gugusan konsonan: क्ष /kʃə/, त्र /t̪rə/ dan ज्ञ /gjə/ (sebutan yang diberi untuk bahasa Hindi). Selain itu, bunyi-bunyi dari bahasa-bahasa lain seperti bahasa Farsi dan Arab ditulis dengan tanda titik (bindu atau nukta) di bawah huruf yang paling hampir serupa bunyinya, namun huruf-huruf tersebut tidak terangkum dalam senarai tradisional. Kebanyakan penutur asli bahasa Hindi tidak menyebut bunyi-bunyi ini (kecuali /ɽ / dan / ɽʱ/), sebaliknya menggantikannya dengan bunyi paling hampir, seperti yang ditunjukkan di kolum ke-4 dalam jadual berikut.

Bunyi tambahan
Lambang Sebutan IPA dan Nama Persamaan dalam bahasa lain Sering diganti oleh:
क़ /qə/ plosif uvula tidak bersuara Qur'an /k/
ख़ /xə/ frikatif velar tidak bersuara khidmat /kʰ/
ग़ /ɣə/ frikatif velar bersuara ghazal /g/
ज़ /zə/ frikatif alveolar bersuara zoo /ɟ / or / dʒ/
य़ /ʒ/ frikatif postalveolar bersuara bonjour (bahasa Perancis) /dʒ/
ड़ /ɽə/ kibasan retrofleks tidak beraspirasi serupa dengan perkataan bahasa Inggeris butter yang disebut dengan longgar
ढ़ /ɽʱə/ kibasan retrofleks beraspirasi serupa dengan ड़ tetapi lebih kuat
फ़ /fə/ frikatif bibir-gigi tidak bersuara faham /pʰ/

ड़ /ɽə/ dan ढ़ /ɽʱə/ bukanlah berasal daripada bahasa Farsi/Arab, sebaliknya merupakan variasi alofon bagi konsonan retrofleks bersuara ringkas dalam bahasa Sanskrit.

Frasa-frasa penting

Bahasa Melayu Hindi (Transliterasi) Hindi (Devanagari)
Hindi Hindīcode: hi is deprecated हिन्दी
Inggeris Angrezīcode: hi is deprecated अंग्रेज़ी
Melayu Malāycode: hi is deprecated मलाय
Ya ncode: hi is deprecated हाँ
Anda āp (kepada orang yang lebih tua/terhormat)code: hi is deprecated आप
Kamu Tum (kepada kanak-kanak/orang yang lebih muda)code: hi is deprecated तुम
Kau Tū (secara intim)code: hi is deprecated तू
Tidak Nahīncode: hi is deprecated नहीं
Helo Namastecode: hi is deprecated नमस्ते
Jumpa lagi Namastecode: hi is deprecated , Alvidācode: hi is deprecated , Khudā Hāfizcode: hi is deprecated नमस्ते, अलविदा, ख़ुदा हाफ़िज़
Apa khabar? āp Kaisé Hain?code: hi is deprecated आप कैसे हैं?
Jumpa lagi Phir Milengécode: hi is deprecated फिर मिलेंगे
Terima kasih Dhanyavādcode: hi is deprecated धन्यवाद
Maaf Kshamā Kījiyécode: hi is deprecated , (juga Māf Kījiyé) क्षमा कीजिये (माफ कीजिये)
Kenapa? Kyon?code: hi is deprecated क्यों?
Siapa? Kaun?code: hi is deprecated कौन?
Apa? Kyā?code: hi is deprecated क्या?
Bila? Kab?code: hi is deprecated कब?
Di mana? Kahān?code: hi is deprecated कहाँ?
Bagaimana? Kāisé?code: hi is deprecated कैसे?
Berapa? Kitné?code: hi is deprecated कितने?
Saya tak faham. Main samjha nahīncode: hi is deprecated मैं समझा नहीं
Tolong saya! Meré maddath kījiyé / Sahāyatā kījié!code: hi is deprecated मेरी मदद कीजिये / सहायता कीजिये
Bolehkah anda berbahasa Inggeris? Kyā āp angrezī bolté hain?code: hi is deprecated क्या आप अंग्रेज़ी बोलते हैं?
Pukul berapa? 'Samay kyā hua? / kitné bajé hain?code: hi is deprecated समय क्या हुआ? / कितने बजे हैं?
Saya tak tahu Mujhé nahīn patacode: hi is deprecated मुझे नहीं पता

Rujukan

  1. ^ McGregor, R.S. (1993) Oxford Hindi-English Dictionary. Oxford University Press, USA. Reprint 2004. p. 1071.

Bacaan tambahan

  • Bhatia, Tej K A History of the Hindi Grammatical Tradition. Leiden, Nehterlands & New York, NY : E.J. Brill, 1987. ISBN 90-04-07924-6

Pautan luar

  • A compilation of Tools and Techniques for Hindi Computing
  • Request free Hindi Fonts and Devanagari Tools CD from Indian Government
  • A short introduction to Hindi grammar Diarkibkan 2005-09-15 di Wayback Machine
  • Hindi Wiktionary
  • History and Evolution of Hindi Language Diarkibkan 2006-05-09 di Wayback Machine Extended resource compiled by Abhinav Bhatele, with phonological, morphological, and lexical development in Hindi, with many period extracts. (Accessed Mar 16, 2006).
  • Ethnologue on Hindi Diarkibkan 2005-02-25 di Wayback Machine
  • Generator for Hindi typographical filler text
  • Hindi Language Resources
  • Hindi documents and dictionary Diarkibkan 2005-09-05 di Wayback Machine
  • International Institute of Information Technologies IIIT Diarkibkan 2009-07-10 di Wayback Machine, online and downloadable dictionaries cross referenced in English for Hindi, Marathi, Punjabi, Bengali, Kannada, Telugu languages. Includes Classical Hindi Literature, writings of Meera, Suradas, Tulasidas, Premchand, Rahim et cetera.
  • Online Itrans Diarkibkan 2004-10-27 di Wayback Machine to generate Hindi/Devanagari output.
  • Government of India website
  • Official Unicode Chart for Hindi (PDF)
  • writeKA English-to-Hindi Online Transliterator Diarkibkan 2006-11-09 di Wayback Machine
  • Website of Microsoft to Provide Solutions for Hindi Language on net
  • Windows Indic Script Support Diarkibkan 2005-12-24 di Wayback Machine
  • How to enable Indic Language Support at OS level Diarkibkan 2006-04-25 di Wayback Machine
  • Microsoft hindi IME keyboard हिन्दी कीबोर्ड Diarkibkan 2006-04-06 di Wayback Machine
  • Romanized to Unicode Hindi transliterator Diarkibkan 2006-07-02 di Wayback Machine
  • Wordanywhere.com Hindi/Telugu/English translator
  • Hindi English Dictionary from Webster's Online Dictionary - the Rosetta Edition
  • Virtual Hindi Keyboard Freeware
Dengar rencana ini (4 bahagian) · (info)
Bahagian 1 · Bahagian 2 · Bahagian 3 · Bahagian 4
Spoken Wikipedia
Spoken Wikipedia
Fail audio dicipta daripada semakan semasa bertarikh 2006-03-05, dan tidak membayangkan penyuntingan rencana yang selepasnya bagi rencana ini. (Bantuan audio)
Rencana bertutur lagi
Ia merupakan versi bantuan audio bagi rencana ini rencana. Klik ini untuk bantuan audio.
Ia merupakan versi bantuan audio bagi rencana ini rencana. Klik ini untuk bantuan audio.